Türkiye girişimcilik ekosistemi, 2025 yılını “Yapay Zeka (AI) Yılı” olarak kapattı. Türkiye Yapay Zeka İnisiyatifi (TRAI) ve sektör paydaşlarının verilerinden derlenen yıl sonu raporuna göre, ülkemizdeki aktif yapay zeka girişimi sayısı 450 bandına dayandı.
Eylül ayında açıklanan verilerin üzerine, yılın son çeyreğinde Teknopark İstanbul ve Bilişim Vadisi’nden mezun olan yeni startupların eklenmesiyle ivme kazandı. Özellikle ChatGPT ve Midjourney gibi global rüzgarları arkasına alan Türk girişimciler, “Üretken Yapay Zeka” (Generative AI) alanında geliştirdikleri kurumsal çözümlerle ihracat odaklı bir büyüme sergiledi.
Global Kıyaslama: Türkiye Yapay Zeka Ekosistemi Nerede?
Türkiye, girişim sayısı ve nitelikli mühendis gücü bakımından MENA (Orta Doğu ve Kuzey Afrika) bölgesinin liderliğine oynuyor. Ancak yatırım büyüklüğünde Avrupa’nın gerisinde.
Gösterge | 🇹🇷 Türkiye | 🇬🇧 İngiltere | 🇦🇪 BAE (Birleşik Arap Emirlikleri) |
|---|---|---|---|
Girişim Sayısı | ~450 | 1.500+ | ~300 |
Odak Alanı | Görüntü İşleme / NLP | FinTech / Sağlık | Devlet Destekli Büyük Modeller |
Yatırım Ort. | Tohum (Seed) | Seri A/B | Geç Aşama |
Mühendis Maliyeti | Rekabetçi (Düşük) | Yüksek | Çok Yüksek (İthal) |
Otorite Kanıtı
TRAI Kurucusu, 2025 Türkiye Yapay Zeka Zirvesi’nde yaptığı konuşmada ekosistemin olgunluk seviyesini şu sözlerle özetledi:
“Beş yıl önce sadece ‘chatbot’ yapan girişimlerimiz vardı. Bugün ise savunma sanayiine otonom karar destek sistemi yazan, tekstilde kumaş hatasını milisaniyede bulan, Amerika’ya ‘Marketing AI’ aracı satan derin teknoloji (Deep Tech) şirketlerimiz var. Türkiye artık yapay zeka tüketicisi değil, üreticisidir.”
Türkiye Yapay Zeka Ekosistemi: Ekonomik ve Sektörel Etki
Yapay zeka girişimlerinin ekonomiye katkısı, sadece aldıkları yatırımla değil, dönüştürdükleri sektörlerle ölçülüyor:
Sanayide Verimlilik: Görüntü işleme (Computer Vision) odaklı yerli girişimler, otomotiv ve tekstil fabrikalarındaki kalite kontrol süreçlerini %99 doğrulukla otonom hale getirdi. Bu, sanayicinin fire maliyetini milyonlarca dolar düşürdü.
Döviz Geliri: Insider gibi “Unicorn”ların açtığı yoldan giden yeni nesil AI girişimleri, gelirlerinin %80’ini yurt dışı satışlarından (SaaS) elde ediyor. Yazılım ihracatı, cari açığın kapanmasında bacasız sanayi görevi görüyor.
Teknik Değerlendirme: Hangi Teknolojiler Önde?
Doğal Dil İşleme (NLP): Türkçe’nin karmaşık yapısını çözen yerli LLM (Büyük Dil Modeli) projeleri, bankacılık ve müşteri hizmetlerinde dışa bağımlılığı azalttı.
Tahminleyici Analitik: Perakende ve enerji sektöründe talep tahmini yapan algoritmalar, stok maliyetlerini optimize ederek şirket bilançolarını iyileştirdi.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Soru 1: Türkiye’den yapay zeka unicorn’u çıkar mı? Cevap: Potansiyel yüksek. Özellikle oyun (Gaming AI) ve pazarlama teknolojileri (MarTech) alanındaki girişimler, milyar dolarlık değerlemeye en yakın adaylar.
Soru 2: Devlet desteği var mı? Cevap: Evet. KOSGEB ve TÜBİTAK’ın “Yapay Zeka Ekosistem Çağrıları”, girişimlere can suyu oluyor. Ayrıca Teknoparklardaki vergi avantajları, yazılımcı maliyetlerini düşürüyor.
Soru 3: En büyük sorun ne? Cevap: Nitelikli veri bilimcilerin yurt dışına beyin göçü ve “GPU” (İşlemci) maliyetlerinin yüksek olması, ölçeklenmenin önündeki en büyük engeller.
Gelecek Projeksiyonu: 2030 Vizyonu
Türkiye’nin “Ulusal Yapay Zeka Stratejisi”ne göre, 2030 yılına kadar yapay zekanın GSYH’ye katkısının %5’e çıkarılması hedefleniyor. Bu, tarımdan savunmaya her alanda “AI First” (Önce Yapay Zeka) yaklaşımının benimsenmesiyle mümkün olacak.
