Giriş: Fikirden Unicorn’a Giden Yolda İlk Adımlar
Bir teknoloji girişimi kurmak, sadece bir vergi levhası çıkarmak değil, ölçeklenebilir bir değer önerisi inşa etmektir. Türkiye’de son dönemde açıklanan start-up verileri, ekosistemin rekor düzeyde büyüdüğünü gösterse de, her 10 girişimden 9’u ilk yılında başarısız olmaktadır. Bu rehber, “Garaj” aşamasından “Halka Arz” (IPO) aşamasına kadar olan süreçte; şirket türü seçiminden yatırımcı sunumuna, finansal modellemeden büyüme stratejilerine kadar hayati adımları, mühendislik hassasiyetiyle ele alan teknoloji girişimi kurulumu kılavuzudur.
Geleneksel KOBİ mantığı ile start-up mantığı arasındaki temel fark “Hız” ve “Ölçek”tir. Bir KOBİ, yerel pazarda istikrarlı bir kâr hedeflerken, bir teknoloji girişimi (Start-up), global pazarda eksponansiyel büyüme hedefler. Bu rehberde, Türkiye’deki yasal mevzuatlar (Türk Ticaret Kanunu), TÜBİTAK ve KOSGEB teşvikleri ve yatırım ekosisteminin dinamiklerini bir araya getirerek, fikrinizi nasıl kurumsal bir yapıya dönüştüreceğinizi adım adım anlatıyoruz.
Şirketleşme Stratejisi: A.Ş. mi Limited mi? Hangisi Yatırıma Uygun?
Teknoloji girişimcilerinin yaptığı en yaygın hata, maliyeti düşük diye Şahıs Şirketi veya Limited Şirket (Ltd.) ile yola çıkmaktır. Ancak hedefiniz melek yatırım veya girişim sermayesi (VC) fonlarından yatırım almaksa, teknoloji girişimi kurulumu için tek geçerli yapı Anonim Şirket (A.Ş.) modelidir. Çünkü yatırımcılar, hisse devrinin noter zorunluluğu olmadan, kolayca yapılabildiği ve “Vesting” (Hisse Hak Ediş) gibi mekanizmaların uygulanabildiği A.Ş. yapısını şart koşar.
Anonim Şirket, kurumsal ciddiyetin ilk göstergesidir. TÜBİTAK 1512 (BiGG) gibi hibe programları da girişimcilerden sermaye şirketi kurmalarını ister. Ayrıca, “Employee Stock Option Plan” (ESOP) yani çalışanlara hisse verme sistemi, sadece A.Ş. yapısında verimli bir şekilde uygulanabilir. Yetenekli mühendisleri, düşük maaş + hisse opsiyonu ile şirkete çekmenin yolu buradan geçer. Aşağıdaki tablo, bu kararı vermenizde size rehberlik edecektir.
Teknik Karşılaştırma: Limited (Ltd.) vs Anonim (A.Ş.)
| Kriter | Limited Şirket (Ltd.) | Anonim Şirket (A.Ş.) | Start-up İçin Uygunluk |
|---|---|---|---|
| Asgari Sermaye | 50.000 TL | 250.000 TL (1/4’ü peşin) | A.Ş. daha maliyetli ama prestijlidir. |
| Hisse Devri | Noter onayı şart, Ticaret Sicil’e tescil zorunlu. | Pay defterine kayıt yeterli (Notersiz). | Yatırım süreçleri için A.Ş. şarttır. |
| Yönetim Kurulu | Müdürler Kurulu | Yönetim Kurulu (Daha esnek) | A.Ş. profesyonel yönetime uygundur. |
| Vergi Avantajı | Sınırlı | Hisse satışında 2 yıl sonra vergi istisnası. | Exit (Çıkış) stratejisi için A.Ş. kritiktir. |
| Avukat Zorunluluğu | Yok | Belirli sermaye üzerinde var. | A.Ş. hukuksal altyapı gerektirir. |
Finansal Mühendislik: Burn Rate ve Runway Hesabı
Bir girişimin hayatta kalması, nakit akışını (Cash Flow) ne kadar iyi yönettiğine bağlıdır. Mühendislikte enerji korunum yasası neyse, girişimcilikte de “Burn Rate” (Nakit Yakma Hızı) odur. Yatırımcıların size ilk soracağı soru şudur: “Mevcut paranla kaç ay hayatta kalabilirsin?” Buna “Runway” denir. Teknoloji girişimi kurulumu aşamasında bu hesabı doğru yapmazsanız, ürününüz hazır olmadan yakıtınız biter.
Mühendis Defteri: Burn Rate Formülü
Burn Rate, şirketinizin her ay kasasından net olarak ne kadar para çıktığını gösterir. Negatif nakit akışı, start-up’lar için başlangıçta normaldir ancak kontrol altında tutulmalıdır.
Formül:
text{Burn Rate} = frac{text{Başlangıçtaki Nakit} – text{Dönem Sonundaki Nakit}}{text{Dönem (Ay)}}
Örneğin; Ocak ayına 1.000.000 TL ile başladınız ve Mart sonunda kasanızda 700.000 TL kaldı. (1.000.000 – 700.000) / 3 = Ayda 100.000 TL yakıyorsunuz. Eğer kasanızda 700.000 TL kaldıysa, Runway = 700.000 / 100.000 = 7 Ay ömrünüz kalmış demektir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Soru: Teknopark’ta şirket kurmanın avantajı nedir?
Cevap: Teknoparklar, yazılım ve AR-GE personeli için Gelir Vergisi stopajı, SGK işveren payı desteği ve yazılım satışlarında KDV istisnası sağlar. Ayrıca Kurumlar Vergisi muafiyeti, kârlılığı ciddi oranda artırır.
Soru: Fikrim var ama param yok, ne yapmalıyım?
Cevap: “Pre-Seed” (Tohum Öncesi) aşamasında TÜBİTAK 1512 (BiGG) programına başvurabilirsiniz. Karşılıksız hibe desteği ile şirketleşme sermayesi sağlanır. Ayrıca KOSGEB’in İleri Girişimci Destek Programı da donanım ve yazılım giderlerini karşılar.
Soru: Hisselerimi ne kadar vermeliyim?
Cevap: İlk yatırım turunda (Seed), genellikle şirketin %10-20’si arası hisse verilir. Çok erken aşamada fazla hisse vermek, ilerideki turlarda kurucuların (Founders) azınlığa düşmesine ve motivasyon kaybına neden olabilir.
Executive Summary
From Zero to Hero: Technology Startup Setup and Growth Guide
This comprehensive guide addresses the critical steps of establishing a scalable technology startup in Turkey, moving beyond basic incorporation to building a global value proposition. Highlighting the importance of the Joint Stock Company (A.Ş.) structure over Limited Liability Companies (Ltd.) for investment readiness, the analysis details the ease of share transfer and tax advantages crucial for future Exit strategies. The guide emphasizes that while start-up statistics show rapid ecosystem growth, survival depends on financial discipline.
Technical sections introduce essential metrics like “Burn Rate” and “Runway,” providing mathematical formulas to calculate monthly cash expenditure and operational lifespan. The comparison table clearly delineates the legal and operational differences between corporate structures, advocating for A.Ş. for any venture seeking Venture Capital. Furthermore, it outlines the significant fiscal incentives provided by Technoparks, such as tax exemptions on R&D personnel and software sales, positioning them as the optimal habitat for tech ventures. This document serves as a strategic blueprint for engineers and entrepreneurs aiming to navigate the “Valley of Death” and achieve sustainable growth.
